Gaśnice w firmie – jak obliczyć wymaganą liczbę gaśnic dla budynku?

Gaśnica jest jednym z podstawowych elementów ochrony przeciwpożarowej, ale jej obecność w budynku nie może być przypadkowa. Nie wystarczy kupić kilku urządzeń, umieścić ich na korytarzu i uznać obiektu za właściwie zabezpieczony. Liczba gaśnic w firmie, ilość środka gaśniczego, ich rodzaj oraz rozmieszczenie powinny odpowiadać warunkom ochrony przeciwpożarowej konkretnego obiektu.

Podstawą do określenia wymaganego wyposażenia jest przede wszystkim Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Przepisy nie wskazują jednak po prostu, że na określoną powierzchnię ma przypadać jedna gaśnica. Punktem wyjścia jest masa lub objętość środka gaśniczego, a także rodzaj strefy pożarowej. Jak zatem obliczyć, ile gaśnic powinno znaleźć się w biurze, hali czy magazynie?

Ile gaśnic na m2? Najważniejsza zasada wynikająca z przepisów

Zgodnie z § 32 rozporządzenia jedna jednostka masy środka gaśniczego, czyli 2 kg lub 3 dm3, powinna przypadać na określoną powierzchnię strefy pożarowej. To bardzo ważne rozróżnienie – przepisy określają minimalną ilość środka gaśniczego, a nie po prostu liczbę urządzeń.

W przypadku strefy pożarowej niechronionej stałym urządzeniem gaśniczym 2 kg lub 3 dm3 środka gaśniczego przypada na każde 100 m2, jeżeli strefa została zakwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II, ZL III lub ZL V. Ta sama wartość obowiązuje dla stref produkcyjnych i magazynowych, w których gęstość obciążenia ogniowego przekracza 500 MJ/m2, oraz stref zawierających pomieszczenia zagrożone wybuchem. Dla pozostałych stref niewymienionych w tej grupie przyjmuje się 2 kg lub 3 dm3 na każde 300 m2, z wyjątkiem stref zaliczonych do ZL IV.

Dobrze pokazuje to przykład biura o powierzchni 500 m2, stanowiącego jedną strefę pożarową ZL III. Przy wymaganiu 2 kg na każde 100 m2 należy zapewnić co najmniej 10 kg środka gaśniczego. Jeśli inwestor zdecyduje się na popularne gaśnice proszkowe 6 kg, pod względem wymaganej masy środka odpowiednim rozwiązaniem będą co najmniej dwie takie gaśnice, czyli łącznie 12 kg.

Nie oznacza to jednak, że w każdym biurze o powierzchni 500 m2 wystarczy postawić dwie gaśnice GP-6 w dowolnie wybranym miejscu. Wyliczenie ilości środka gaśniczego to dopiero pierwszy etap prawidłowego zabezpieczenia obiektu.

Liczba gaśnic to nie wszystko – liczy się rodzaj zagrożenia i rozmieszczenie sprzętu

Właściwy dobór gaśnic wymaga odpowiedzi na pytanie, co właściwie może palić się w danym miejscu. Rozporządzenie wskazuje grupy pożarów A, B, C, D i F. Grupa A obejmuje przede wszystkim materiały stałe, których spalaniu towarzyszy żarzenie, grupa B – ciecze i materiały topiące się, C – gazy, D – metale, natomiast F – tłuszcze i oleje w urządzeniach kuchennych. Rodzaj gaśnicy musi być dostosowany do zagrożeń rzeczywiście występujących w obiekcie.

Dlatego gaśnica proszkowa 6 kg może być bardzo uniwersalnym rozwiązaniem dla wielu przedsiębiorstw, ale nie zawsze będzie najlepszym wyborem dla każdego pomieszczenia. W serwerowni, rozdzielni czy przestrzeni z kosztowną elektroniką warto rozważyć zastosowanie odpowiednio dobranej gaśnicy CO2 lub innego rozwiązania przeznaczonego do ochrony takiego wyposażenia. Z kolei zaplecze gastronomiczne może wymagać zabezpieczenia odpowiedniego do pożarów grupy F.

Drugim ograniczeniem, które często powoduje konieczność zastosowania większej liczby gaśnic niż wynikałoby z samego metrażu, jest ich rozmieszczenie. Odległość z każdego miejsca w obiekcie, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie może przekraczać 30 metrów, a do sprzętu należy zapewnić dostęp o szerokości co najmniej 1 metra.

Wyobraźmy sobie długą halę, dla której z obliczeń masy środka gaśniczego wynika konieczność zastosowania dwóch gaśnic. Jeżeli jednak ustawienie tylko dwóch urządzeń powodowałoby przekroczenie dopuszczalnej drogi dojścia, należy zwiększyć liczbę punktów gaśniczych. Minimalna masa środka gaśniczego i maksymalna droga dojścia muszą być spełnione jednocześnie.

Gaśnice powinny znajdować się w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, w szczególności przy wejściach do budynku, na korytarzach, klatkach schodowych oraz przy wyjściach z pomieszczeń na zewnątrz. Nie powinny być narażone na uszkodzenia mechaniczne ani bezpośrednie działanie źródeł ciepła. W budynkach wielokondygnacyjnych zaleca się ponadto lokalizowanie ich w tych samych miejscach na kolejnych kondygnacjach, o ile pozwalają na to warunki obiektu.

Jak prawidłowo obliczyć zapotrzebowanie na gaśnice w firmie?

W praktyce profesjonalne określenie wymaganej liczby gaśnic w budynku zaczyna się nie od zakupu sprzętu, ale od rozpoznania obiektu. Trzeba ustalić powierzchnie i granice stref pożarowych, ich klasyfikację, przeznaczenie pomieszczeń, występujące materiały palne, a w przypadku obiektów produkcyjnych i magazynowych również parametry istotne z punktu widzenia zagrożenia pożarowego, w tym gęstość obciążenia ogniowego czy występowanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem. Dopiero wtedy można zastosować odpowiedni przelicznik.

To pokazuje, dlaczego pytanie „ile gaśnic dla budynku?” nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi. Ta sama powierzchnia biura, magazynu, warsztatu czy zakładu produkcyjnego może wymagać zupełnie innego rozwiązania. Dwa obiekty o identycznym metrażu mogą różnić się układem komunikacyjnym, liczbą kondygnacji, podziałem na strefy pożarowe, sposobem użytkowania czy charakterem występujących zagrożeń. Dlatego prawidłowa ocena zabezpieczenia przeciwpożarowego powinna wykraczać poza samo przeliczenie powierzchni i liczby gaśnic. Warto uwzględnić również drogi ewakuacyjne, oznakowanie, hydranty, dostępność wyjść, sposób składowania materiałów palnych oraz dokumentację obiektu. Kompleksowa analiza tych elementów, jaką można przeprowadzić w ramach profesjonalnego audytu PPOŻ, pozwala ocenić rzeczywisty poziom bezpieczeństwa i odpowiednio dopasować zabezpieczenia do specyfiki danego przedsiębiorstwa.

Gaśnice trzeba nie tylko dobrać, ale również utrzymać w gotowości

Prawidłowo wykonane obliczenia są punktem wyjścia, a nie końcem obowiązków przedsiębiorcy. Sprzęt przeciwpożarowy musi być sprawny w chwili, w której będzie rzeczywiście potrzebny. Zgodnie z wymaganiami przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne wykonuje się w terminach określonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Podczas profesjonalnego przeglądu gaśnic kontroluje się między innymi stan zabezpieczeń, zbiornika, zaworu, węża, oznakowania i – zależnie od konstrukcji urządzenia – właściwe parametry środka oraz ciśnienie. KOF Regard świadczy usługi obejmujące przeglądy, konserwację i obsługę sprzętu PPOŻ, w tym gaśnic i hydrantów.

Ważnym elementem systemu jest również dokumentacja. Tam, gdzie wymagane jest opracowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego, powinna ona odzwierciedlać rzeczywiste warunki panujące w obiekcie, wyposażenie przeciwpożarowe i sposób postępowania w razie zagrożenia. KOF Regard zajmuje się zarówno opracowywaniem, jak i aktualizacją IBP, uwzględniając specyfikę konkretnego biura, hali, magazynu czy innego obiektu.

Nie można przy tym zapominać o czynniku ludzkim. Nawet najlepiej dobrana gaśnica ma ograniczoną wartość, jeżeli pracownik nie potrafi jej szybko odnaleźć i prawidłowo użyć. Dlatego uzupełnieniem zabezpieczenia technicznego są szkolenia PPOŻ, ćwiczenia z wykorzystaniem sprzętu oraz próbne ewakuacje. Oferta KOF Regard obejmuje cały ten obszar – od audytów i doradztwa, przez dokumentację oraz wyposażenie, aż po szkolenia i przeglądy przeciwpożarowe.

Ochrona przeciwpożarowa w firmie powinna być traktowana jako realna inwestycja w bezpieczeństwo ludzi, mienia oraz ciągłość działalności przedsiębiorstwa. Dobrze zaplanowane zabezpieczenia pozwalają ograniczyć skutki potencjalnego pożaru i zwiększają szansę na skuteczną reakcję w pierwszych minutach zagrożenia. Warto zadbać o ten obszar świadomie i powierzyć jego ocenę specjalistom, którzy pomogą stworzyć rozwiązania odpowiadające rzeczywistym potrzebom danego obiektu.